Sốt xuất huyết là bệnh phổ biến ở Việt Nam, trong đó muỗi Aedes aegypti là tác nhân truyền bệnh chính

Việt Nam bắt đầu nghiên cứu trong phòng thí nghiệm phương pháp sử dụng Wolbachia vào năm 2006

Đảo Trí Nguyên, thuộc thành phố Nha Trang, được chọn thí điểm thả muỗi mang Wolbachia vào năm 2013 và 2014

Dự án triển khai các hoạt động với sự chấp thuận và ủng hộ của cộng đồng 

Dự án có sự tham gia phối hợp của Viện Pasteur Nha Trang, Sở Y tế Khánh Hòa, UBND Tỉnh Khánh Hòa, UBND Tp Nha Trang 

Các hoạt động nghiên cứu cơ bản được triển khai tại Tp. Nha Trang từ đầu năm 2015

Tập thể nhóm nghiên cứu dự án

Giới thiệu

Sốt xuất huyết Dengue (SXH) là bệnh nhiễm vi-rút Dengue cấp tính do muỗi truyền và có thể gây thành dịch lớn. Tại Việt Nam, trung gian truyền bệnh chủ yếu là muỗi vằn (tên khoa học là Aedes aegypti). Bệnh lưu hành ở hầu hết các tỉnh/thành phố trên cả nước, nhưng phổ biến hơn ở khu vực phía Nam. Cả nước mỗi năm có từ 50.000 đến 100.000 ca mắc SXH, trong đó có vài nghìn đến hàng chục nghìn ca nặng phải nhập viện và có thể dẫn đến tử vong. Bệnh xảy ra quanh năm nhưng thường bùng phát thành dịch lớn vào mùa mưa, nhất là từ tháng 7 đến tháng 10.  Hiện chưa có thuốc điều trị đặc hiệu bệnh SXH và cũng chưa có vắc-xin phòng ngừa bệnh SXH nào được cấp phép sử dụng tại Việt Nam. Cho đến nay các biện pháp truyền thống để hạn chế sự lan truyền bệnh SXH vẫn là diệt loăng quăng, diệt muỗi và phòng tránh muỗi đốt. Tuy nhiên, hiệu quả phòng chống dịch của các biện pháp này còn nhiều hạn chế và chưa giải quyết được vấn đề bệnh dịch SXH một cách lâu dài.

Nhằm phát triển một phương pháp kiểm soát và phòng chống bệnh SXH mới, tự nhiên, an toàn và duy trì lâu dài, từ năm 2006, nhóm nghiên cứu Dự án Hướng tới Loại trừ Sốt xuất huyết tại Việt Nam thuộc Viện Vệ sinh Dịch tễ Trung ương (VSDTTƯ) kết hợp với Viện Pasteur Nha Trang, Sở Y tế Khánh Hoà với sự hỗ trợ của các chuyên gia trong Chương trình Loại trừ sốt xuất huyết toàn cầu đã tiến hành các nghiên cứu cơ bản trong phòng thí nghiệm và tại thực địa nhằm đánh giá khả năng ức chế sự lan truyền vi-rút Dengue của muỗi vằn (tên khoa học là Aedes aegypti) mang Wolbachia

Đây là một phương pháp mới sử dụng Wolbachia - một loại vi khuẩn tồn tại sẵn ở khoảng 60% các loài côn trùng có trong tự nhiên. Sau khi vi khuẩn Wolbachia được đưa vào muỗi vằn, nó sẽ làm cho muỗi có khả năng ức chế sự nhân lên của một số loại vi-rút, trong đó vi-rút Dengue và Zika, từ đó làm giảm hoặc mất khả năng truyền vi-rút từ muỗi sang người. Phương pháp này không phải là phương pháp biến đổi gen vì muỗi vằn mang Wolbachia là muỗi có nguồn gốc tại địa phương, có thêm vi khuẩn Wolbachia theo phương thức giao phối, sinh sản tự nhiên. Vi khuẩn Wolbachia là một loại vi khuẩn rất phổ biến trong các loài côn trùng tự nhiên, chúng sống cộng sinh trong tế bào côn trùng và nói chung không gây ảnh hưởng gì đến môi trường sinh thái hay sức khoẻ con người. Trong phương pháp Wolbachia, hệ thống gen của muỗi vằn hoàn toàn không bị biến đổi hay có bất cứ sự can thiệp nào.

Chương trình Loại trừ sốt xuất huyết toàn cầu có mục tiêu chính là phát triển phương pháp ứng dụng muỗi mang Wolbachia để kiểm soát bệnh SXH và các bệnh do muỗi truyền và hướng đến một giải pháp lâu dài, tiết kiệm chi phí cho nhà nước cũng như người dân. Đây là một chương trình hợp tác nghiên cứu sức khoẻ toàn cầu không vì lợi nhuận, do Đại học Monash (Australia) chủ trì và có sự tham gia của nhiều trường đại học, viện nghiên cứu, và các cơ quan chuyên môn ở nhiều nước trên thế giới. Đến nay phương pháp Wolbachia đã được triển khai nghiên cứu ứng dụng ở các nước Úc, Việt Nam, In-đô-nê-si-a, Bra-xin, Cô-lôm-bi-a và đang tiếp tục mở rộng sang một số quốc gia khác.

Chương trình Loại trừ Sốt xuất huyết

Kết quả đánh giá rủi ro của Dự án

Menu